Zenbait galdera hasieran erantzuteko:

1. Badago alderik, zure ustez, ikuspegia, metodoa eta teknika kontzeptuen artean?
2. Zerk osatzen du hizkuntzen irakaskuntzarako metodoa?
3. Zein metodo daude hizkuntzen ikaskuntza eta irakaskuntzarako?
4. Zein ezaugarri dituzte?

Galderon lehenengo erantzun bat eman behar zenuke(te), argiago ulertzeko segidan datorren teoria-eta. Horretan aurreko galderei erantzun oinarritu bat ematen saiatu nahi da.

Edward Anthony, 1963

(Richards, C eta Rodgers, S, 2009)

Kontzeptu batzuk oinarrizkoak dira hizkuntzen ikas-irakaskuntzaz aritzeko:

Hizkuntza jabekuntza

• Gizakien berezko prozesua eta inkontzientea
• Hizkuntzaren arauak berez barneratzen dira
• Hizkuntzaren erabilera naturalean egina
• Komunikatzeko helburua
• Hizkuntza-formari arreta gutxi

Hizkuntza ikaskuntza

• Prozesu kontzientea
• Hizkuntzaren sistema ikasia
• Ikasketa formala

Bigarren Hizkuntza

• Hizkuntzak komunikazioan funtzio soziala eta instituzionala betetzen du
• Komunitate batzuek hizkuntza sistema bi dituzte arrazoi historiko eta sozialek eratuak.
• Adibidez: gaztelania (edo euskara) EHan ikastea

Atzerriko Hizkuntza

• Testuinguru instituzionalean ikasten da eta ez du funtzio sozialik gizarte horretan.
• Adibidez, gaztelania Portugalen (eskola edo unibertsitatean) ikastea

Iraganean

XVIII. eta XIX. mendeetan hizkuntza modernoen irakaskuntza bideratzen zen gramatika arauemailearen ikaskuntzara; horretarako gramatika-itzulpenezko metodoak ikaslea eramaten zuen gramatika era induktiboan ikastera, hitzen zerrenda elebidunak buruz ikastera eta itzulpenak egitera.

XIX. mendearen amaieran hizkuntza eta literaturaren ikaskuntzari begiratu zitzaion. Horretarako, hizkuntza arauak era induktiboan ikasi behar zituen ikasleak eta literaturaren irakasuntzari begiratzen hasi zitzaion. Metodo zuznea deritzo ordukoari. Ezaugarri nabarmenak dira ahozko elkarreraginaren erabilera, xede hizkuntzaren bidez edukiak ikastea eta gramatikari buruzko ikaskuntzak era deduktiboan lantzen ditu.

50ko hamarkadan

Metodo audiolinguala

EEBBetan. Mintzaira hartzen zen hizkuntzaren oinarritzat

Metodo situazionala

Erresuma batuan, edukiak egoera jakinetan aurkezten eta lantzen ziren.

Metodo estruktural-globala

Izena, berez, ikus-entzunezko metodo estruktural-globala (IEEG, SGAV) du; Frantzian garatu zen eta hizkuntza laborategiak ziren euren ezaugarri behinena.

80ko hamarkadaren erditik aurrera

Planteamendu komunikatiboa garatu zen orduan; horretan, egiazko komunikazio egoerak indartzen dira. Komunikazioaren unitatetzat testua hartzen da; erabiltzen diren testuak egiazkoak dira eta testuinguratuta lantzen dira, testuinguru jakinetan. Komunikazioa bultzatzeko, lanketak elkarlanean egiten dira (bikoteka, taldeka …). Helburua izaten du hizkuntzaren lau trebetasunen lanketa.

XXI. mendean

Europako Erreferentzia Marku Bateratua (Europako Kontseilua, 2002) bihurtu da hizkuntzaren ikaskuntzaz pentsatzeko ardatz. Errealitate eleaniztunari begiratzen dio. Horretarako hizkuntzan murgiltzea du helburu, Edukien Bitarteko Hizkuntzen Ikaskuntza; planteamenduak ekintzetan oinarritzen dira eta atazen bitarteko ikaskuntza bideratu nahi izaten da. Elkarrizketa berarizko trebetasuntzat orduan hasten da hartzen.

Oinarrizko Gaitasunen formulazioan sustraituta dago metodoa eta curriculumaren planteamenduetan txertatzen dira. Gizarte berriaren ikasteko eredu berriei erantzuteko mugimendua antzematen da.

Gaitasun komunikatiboa (edo komunikazio-gaitasuna) oinarrizko gaitasunetarikotzat hartzen da.

Ikastetxeetako antolakuntzan aldaketak eragin dira Ikastetxearen Hizkuntza Proiektua (IHP) eta eleaniztasunerako planteamenduak ahalbidetzeko.

Zer prozesu kognitibok eta psikolinguistikok hartzen du parte hizkuntzaren ikaskuntzan?

Zein baldintza dira nahitaezkoak ikaskuntza-prozesu horiek aurrera eramateko?

KRASHEN-en Monitorearen Eredua (1981) eredu naturala Jabekuntza eta ikaskuntza bereizten ditu.

Stephen Krashen (1987) psikolinguistak hizkuntza‐informazioa prozesatzeko –eta ondorioz hizkuntza gaitasuna lortzeko ere‐ bi prozesu bereizi zituen: jabekuntza (acquisition) eta ikaskuntza (learning), hurrenez hurren.

Hizkuntzen jabekuntza

Hizkuntzen ikaskuntza

Eta praktikan zer?

Praktikan maiz ikusten ditugu bata eta bestea hiztun baten jardueran. Ez dira nahastu behar:

• Berezko ezagutza eskuratzea jabekuntza prozesuaren ardura da.
• Arrazoiaren bitarteko ezagutza ikaskuntzari dagokio.

Nola jabetzen da bigarren hizkuntzaz pertsona bat?

Krashenek (1987) dioenez hizkuntzaz jabetzen gara I+1 ulertzean.

I

Hizkuntza inputa

+1

Ulertzen dena baino maila bat gehiago

Hizkuntza-inputaren bitartez hizkuntzaren jabe izateko beharrezkoa da:

• Inputa ulergarria izatea.
• Arreta edo interesa piztu behar du.
• Hizkuntza osotasunean agertu behar da, ez arau gramatikalak soilik.
• Xede-hizkuntza hitz egiten den eremuan murgilduta.

Jaio aurretik: Amaren hizkuntzaren doinu batzuk bereizten ditu.

Jaio bezain laster

Soinuak izan daitezkeen fonema guztiak bereizteko gaitasuna du. Gero hori galdu egiten da. Lehen 4-5 hilabeteetan.

Adibideak

Japoniarrek eta txinatarrek R eta L. Denok berdin erabiltzen duzue gaztelaniazko J? Entzun.

Euskara ikasten duten helduek ergatiboaren K.

Hizkuntza jakinen fonologia bereganatu ahala, soinuak bereizteari uzten zaio.

6 hilabetetik aurrera:

Egiturez jabetzen hasten dira. Helduen hitz jarioan silabak non diren sumatzen dute. Frekuentziak ateratzen dituzte. Fonologiaz eta silabez jabetzean “ma”, “pa”… silabak egiten dituzte. Mundu osoko ume guztiak silaba berberak egiten dituzte hasieran: ezpainkaria (b, m, p)+bokala.

Ondoren… espezialiazazioa: hizkuntzari dagozkion soinu bereziak egiten dituzte.

3 urterekin: Hizkuntza ikasi du: atal guztien jabekuntza ez da aldi berean egiten (ikertzen ari dira).

Metodoa diseinatzeko orduan, ikasleen eta irakasleen jardunak antolatzeko irizpideak eta baliabideen erabilerarako irizpideak ezarri behar dira.

Ikaslearen zeregina

Irakaslearen zeregina

Baliabide materialak

“El aprendizaje cooperativo es una actividad de aprendizaje en grupo organizada de manera que el aprendizaje esté en dependencia del intercambio de información, socialmente estructurado, entre los alumnos distribuidos en grupos, y en el cual a cada alumno se le considera responsable de su propio aprendizaje y se le motiva para aumentar el aprendizaje de los demás.”

(Olsen y Kagan, 1992: 8)

Hizkuntzen ikaskuntza komunikatiboaren ildokoa da ikaskuntza kooperatiboa. Hona zergatik:

• Hizkuntza era naturalean lantzen da taldean eta bakarka egiten diren jardueren bidez.
• Elkarreraginaren bidez hizkuntzaren sistema lantzen da: lexikoa, hizkuntza-egiturak eta funtzio komunikatiboak.
• Komunikazio- eta ikas-estrategiak lantzen dira.

Zein ikaskuntza teoriatan oinarritu dugu gure planteamendu praktikoa; hurrengo jarreretan zuena identifikatu eta horren arabera + hemengo baliabidetxu hau erabilita sarrera idatzi zuen Sekuentzia Didaktiko / Unitate Didaktikoari.

Hitz egiteko jaio gara

ala

Gehien erabiltzen dugun testu mota elkarrizketa da

ala

Elkarrizketak kooperazio irizpideen arabera antolatu ditugu

Vygotskyk eta Piagetek nabarmendu zuten 1965ean: Gizartearekiko elkarreraginaren bidez ikasten dugu.

Aztertu ezaugarriok:

• Interdependentzia positiboa
• Taldea eratzea
• Bakoitzaren ardura
• Gizarteko trebetasunak
• Egituratzea